Szukaj
Aktualności Szkoła Z życia szkoły Historia Uczniowie Nauczyciele Rodzice Osiągniecia BIP Kontakt Archiwum
Historia miejscowości

Historia miejscowości Skuły.

  • Pierwsza wiadomość o wsi pochodzi z 1 połowy XIV. Stanowiła ona wówczas rezydencję Piotra Pilika, marszałka dworu Janusza I, podkomorzego zakroczymskiego, późniejszego wojewody warszawskiego. Był on wówczas właścicielem rozległych dóbr - Drwalewa, Chynowa, Skuł, Węgrowa.
  • Piotr Pilik otrzymał od księcia Bolesława Mazowieckiego, przywilej lokacji wsi Skuły na prawie niemieckim.
  • Piotr Pilik jest prawdopodobnie budowniczym pierwszego kościoła ulokowanego w Skułach; tym bardziej wydaje się to prawdopodobne, że jemu przypisuje się budowę świątyni (w 1434 roku) w niedalekim Chynowie. Inne źródła podają, że pierwszy kościół w Skułach ufundowano staraniem rodziny Skulskich, w 2 połowie XIV wieku.
  • Piotr Pilik zmarł bezdzietnie, a wsie Skuły i Słubicę przekazał swoim synowcom Janowi i Abrahamowi Skulskim.
  • Skuły nazywane są (przez J. Łukasiewicza w „Krótkim opisie historycznym kościołów parafialnych"), gniazdem starożytnej rodziny Skulskich herbu Rogala. Rogala to herb przywieziony z Niemiec przez rodzinę Bibersteinów - czerwony róg jeleni na białym tle. Przedstawiciel tego rodu, młody rycerz Biberstein, uratował Bolesława Krzywoustego przed atakiem rozjuszonego bawoła. Za swoją odwagę otrzymał on do herbu, na czerwonym tle róg bawoli (a być może żubrzy?).
  • Skulscy to rodzina mocno zaangażowana w życie polityczne kraju. Wielu jej członków piastowało odpowiedzialne i zaszczytne stanowiska państwowe, brało udział w walkach w obronie ojczyzny: Seweryn, Walenty i Jan podpisali się pod elekcją Jana III Sobieskiego;Jerzy brał udział w bitwie pod Beresteczkiem (1651r), gdzie armia polska dowodzona przez Jana Kazimierza pokonała wojska Bohdana Chmielnickiego; Adam był przydany w 1704 r prymasowi ad consilia; Michał to podczaszy warszawski, deputowany w 1738 roku na Trybunał Koronny; Ignacy, w 1788, został podwojewodą warszawskim.
  • W wieku XVI, w Skułach, wybudowano kolejny, drugi kościół, który w 1656 roku spalili Szwedzi.
  • W 1654 roku dobra skulskie nabyła Królowa Maria Ludwika Gonzaga i przekazała na własność Księżom Misjonarzom. Akt darowizny potwierdził , w dniu 23 maja, król Jan Kazimierz.
  • W 1678 roku postawiono kolejny (trzeci w tym samym miejscu) kościół pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła.
  • W 1774 roku kościół przebudowano a konsekracji w 1801 roku dokonał biskup pomocniczy warszawski Antoni Malinowski.
  • W 1783-84 roku właścicielami Skuł byli Misjonarze Warszawscy oraz Ignacy Świdziński starosta lityński.
  • W 1787 roku do zakonu Misjonarzy przynależała już, po odkupieniu ziemi od Dunin Brzezińskich, cała wieś Skuły.
  • W 1827 roku w Skułach istniały 24 domy zamieszkałe przez 196 mieszkańców.
  • Przy folwarku Skuły istniała prawdopodobnie gorzelnia i browar, ostatnim ich dzierżawcą był Tarczałowski.
  • Po Powstaniu Styczniowym dobra kościelne zostały skonfiskowane przez władze carskie.
  • Po wojnie rosyjsko-tureckiej (1877-1878) dobra te otrzymał rosyjski generał Skobelow, który nie chciał osobiście korzystać z tych dóbr, więc sprowadził tutaj 34 rodziny rosyjskie. Nadał im po 16 morgów ziemi i lasu i założył, na ziemiach wsi Skuły, osadę Skobelówka. Rząd rosyjski postawił, dla swoich rodaków, budynek, w którym urządził kaplicę cerkiewną i szkołę. Do szkoły mogły bezpłatnie uczęszczać dzieci rosyjskie, dla Polaków miesięczna opłata za szkołę wynosiła jednego rubla. Pierwszy nauczyciel Gołubowskij, otrzymał do dyspozycji 1 morgę ziemi ( tuż przy budynku szkolnym). Po I wojnie światowej nazwę wsi, za sprawą Starosty Powiatu Błońskiego p. Czaykowskiego, zmieniono na Bartoszówka. Rosjanie zaczęli sprzedawać ziemię Polakom i opuszczać wieś,lecz mimo to wielu z nich pozostało na swoich gospodarstwach a ich potomkowie żyją tutaj do dzisiaj.
  • Podczas okupacji hitlerowskiej w Skułach i okolicy miały miejsce akcje podziemia: Gwardii Ludowej, Batalionów Chłopskich, Armii Krajowej, komórki Ludowego Związku Kobiet.
  • W latach 1939-1944 hitlerowcy zamordowali 8 Polaków w Petrykozach, Skułach i Bartoszówce. Zwłoki ich spoczywają na cmentarzu parafialnym.
  • Skuły stanowiły ważny ośrodek administracyjny- do 1954 roku istniała gmina wiejska Skuły, z siedzibą w Bartoszówce:

- „ Rocznik Statystyczny Królestwa Polskiego 1913" podaje następujące    informacje (dane z 1909 roku): ludność ogółem - 4 407 osób, powierzchnia - 15 441 mórg,

- w okresie międzywojennym należała do powiatu błońskiego w woj. warszawskim,

- dokładną charakterystykę gminy  tego okresu przedstawia Stanisław Sokołowski w kronice szkolnej: „ jest jednostką administracyjną niewielką, gdyż liczy 5 443 ludności (według spisu dokonanego w roku 1921), ogólny obszar ziemi wynosi 14 055 morgów (7870 ha), w tym: ziemi ornej 11011 morg, lasów 2772 morg, nieużytków 272 morgi".

- Od 23 września 1930 roku działała w Skułach agencja pocztowo-telegraficzna, utworzoną decyzją Wydziału Powiatowego Sejmiku Błońskiego. Agencja mieściła się w budynku parafialnym (organistówce) a odbiór poczty odbywał się 4 razy w tygodniu. Nową siedzibą urzędu był  dom prywatny P. Gorzkowskich a później nieruchomość w Bartoszówce.

- w czasie II wojny światowej gmina znalazła się, przejściowo, poza administracją polską,

- po wojnie zachowała przynależność administracyjną, a po 1948 roku, zmieniono nazwę powiatu błońskiego na grodzisko-mazowiecki,

- według stanu na 1 lipca 1952 gmina Skuły składała się z 37 gromad,

- Miały tu swoją siedzibę: władze gminne, komisariat Milicji Obywatelskiej, Nadleśnictwo Lasów Państwowych, poczta, ośrodek zdrowia. Funkcjonowała również: szkoła, młyn, cegielnia, mleczarnia, karczma z domem zajezdnym, sklep, kościół, 3 cmentarze (w tym prawosławny),OSP,

- Mieszkańcy świadczyli usługi dla społeczeństwa. Można było: iść do stolarza (p. Drzewowskiego i p. Bońdarenki), kowala- kołodzieja ( p. Edwarda Markiewicza),kowala (p. Szmalca, p. Plackowskiego), tłoczyć olej z własnego rzepaku u p. Strzemiecznego,  kupić miód z pasieki (p.Józefa Strzemiecznego, Władysława Żukowskiego, Jana Flagi), zmielić zboże w wiatraku (p. Pałucha ) czy w młynie wodnym (p. Żabczyńskiego),     

- gminę zniesiono 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Powiat grodzisko-mazowiecki podzielono na dwa miasta: (Grodzisk Mazowiecki i Mszczonów) oraz 31 gromad ( w tym: Bartoszówka, Ojrzanów, Słubica Dobra, Żabia Wola),

- jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku, po reaktywowaniu gmin. Utworzono natomiast jej terytorialny odpowiednik - gminę Żabia Wola.

  • 1 września 1962 roku dzieci i młodzież rozpoczęli naukę w nowym budynku szkolnym
  • Budynek dawnej, „starej", szkoły był najpierw siedzibą Klubu Młodzieży Wiejskiej (ok. 5 lat), magazynem zbożowym ( 1 rok) i magazynem nawozów sztucznych funkcjonującym przy sklepie GS Skuły, a później budynkiem mieszkalnym. Ten obiekt komunalnym Gminy Żabia Wola, zwany przez okolicznych mieszkańców „Pekinem", został rozebrany w październiku 2009 roku.

opracowała: Barbara Gradkowska








Data utworzenia: 2010-12-29 14:26:21
Data modyfikacji: 2010-12-29 14:26:21